IN ALLE MEDISCHE STATEN TEGEN DE STAAT
OVER DECONVENTIONERING
Van oppositie en [vooral] meerderheidspartijen mag men eensgezinde redelijkheid – versus goedkoop scoren – verwachten als een minister manifest het algemeen belang en dat van alle patiënten dient.
Politieke moed mag men parlementair beloond krijgen.
Het gaat hier dan ook over gezondheidszorg en beheersbare financiën [van particulier tot natie].
Inzet van een Debat
De doorzichtige slogan ‘staatsgeneeskunde’ zou enkel de te verwachten kramp mogen zijn van de groep zorgverstrekkers die onze ooit sterk ethische geneeskunde [en aanverwante beroepen] van binnenuit uithollen. De Amerikaanse leest wenst men geen enkele Europeaan toe. Toch is dit in opgang. En daarmee de arts – tot en met sommige huisartsen, de laatste burcht – die zich eigen tarieven veroorlooft. Met geldgewin als verzwegen argument.
De deconventionering woekert. Net zo de zelfbepaling. De patiëntenstops zetten het achterpoortje wagenwijd open voor een selectieve geneeskunde en een evidente overload voor de spoed [waar ondertussen wachttijden van vijf uur en meer geen uitzondering meer zijn]. Vier dagen in wacht voor een huisarts. Vijf tot acht maanden in wacht voor een raadpleging in een ziekenhuis. Dit mogen we geen verbeterde zorg noemen. Ook de Orde van Artsen – een beetje als de Verenigde Naties tegen alle schendingen van het ogenblik – blijkt hiertegen geen deontologisch verhaal meer te hebben.
TopD’s
De eerder brutale melding op websites van ziekenhuizen ‘deze arts is niet geconventioneerd’ is haast een positieve zelfkwalificatie, een statussymbool geworden. ‘Ik ben zo Top dat ik me dit kan veroorloven.’ Geconventioneerde arts’ wordt dan synoniem van braafheid of tegendraadsheid. De stap naar de gewiekste combinatie ‘toepassen van de conventietarieven binnen het ziekenhuis en totale deconventionering in de glimmende, juridisch-financieel goed onderbouwde, specialistische privé-ondernemingen die men [al of niet] in de buurt van de ziekenhuizen opricht’ is volop aan de gang. Wie de wachtlijst in het ziekenhuis wil vermijden kan veel sneller een orthopedische of parodontologische of weetikveelwelke behandeling krijgen. Daartegenover staat wel, wat heet, een prijsje. Een zorg minder en meer voor wie zich dit prijsje zichtbaar graag veroorlooft.
Weerwerk
In een ernstig ethisch parlementair debat vervangt men ‘staatsgeneeskunde’ door opkomen voor een sociale zekerheid en een medische zorg die ons vertrouwd en dierbaar zijn. Geneeskunde [inclusief paradontologen (!), tandartsen, paramedici, verpleegkundigen e.a.] beleeft een scharniermoment. Van medisch model naar verdienmodel. Op meerdere terreinen van de zorg is een weinig verkwikkende mentaliteitswijziging aan de gang. De maatregelen FVDB komen nog net niet helemaal te laat.
Bij de fusie tussen het Gentse St Lucas [haast niemand geconventioneerd] en Jan Palfijn [alle artsen-specialisten geconventioneerd] heb ik de directie en de voorzitter van Jan Palfijn erop aangesproken hoe zij er zullen in slagen de conventie te redden. Welk structureel weerwerk kan men bieden tegen een assertief neoliberaal klimaat?
Afdrachten
Voor de ziekenhuisfinanciering is beslist nog een hele weg af te leggen. Veel heeft een geschiedenis van lobbyisten en kortetermijnvisie. Voorstanders van een klare – wellicht onhaalbare – lijn zullen de ziekenhuizen voor het volle pond subsidiëren, inclusief bijzonder dure gespecialiseerde toestellen [nog steeds goedkoper dan F35’s]. Ook al zouden de artsen als werknemer dan geen kosten moeten betalen en als de meeste Belgen een belastbaar nettoloon ontvangen, zullen de meeste specialisten wellicht passen voor deze constructie. Het vrije beroep, niet.
Maar laten we semantisch wel wezen. ‘Afdracht’ is wat politici horen te doen voor hun partij [tot ze dat met een holle uitleg Europees even liever niet langer opbrengen].
In ziekenhuizen gaat het om een terecht, al of niet forfaitair aanrekenen van kosten voor huur lokalen, EGW, gebruik toestellen en medisch materiaal. Niet ideaal. Tot men een betere constructie bedenkt. Wel boekhoudkundig transparant aan de zijde van de directie.
Aan artsenzijde gaat het om niet meer dan een beroepskost die men netjes fiscaal kan inbrengen. De arts kan dit subjectief wel zo beleven – een lepe legitimatie of voorstelling voor het aanrekenen van een ‘compenserend’ supplement – maar op geen enkel ogenblik is in deze operatie sprake van ‘afromen.’
Waar stelt zich het probleem?
Een Wereld [of Regering] van Verschil
In weerloze geesten als de mijne charmeert de huidige regeringscoalitie in haar gemeenschappelijke durf om – overheen de sterkst mogelijke tegenstellingen – op zijn minst de aberraties aan zowel verworven als verzwegen privileges – die ondertussen in interne kring het statuut ‘recht’ gekregen heeft – voorwerp te maken van publiek debat. Op ongehoorde staatspensioenen en oncontroleerbare ereloonsupplementen mag een verantwoordelijke overheid best toezien. Bij voorkeur preventief. Neenneen, o.m. staatsschuld, meerwaardebelasting op generatiekapitaal, loonkloof en ziekmakend opbod voor de wapenlobby zijn daarmee allerminst uit het burgerlijke oog verloren, maar een regering mág érgens beginnen.
Democratie
Wie zich het mandaat ‘volksvertegenwoordiger’ aangemeten krijgt, mag weten dat een grote zwijgende meerderheid aan redelijke burgers deze maatregelen voor de algemene gezondheidszorg steunt. Ze getuigen van visie en beleid. Het is eens iets anders dan subsidies voor frigo’s en brooddozen. In visie en beleid hoeft men geen vrienden te maken, nog minder de vrienden te sparen.
Onze vertegenwoordigers zouden de democratie dienen door te ondersteunen wat behoorlijk beargumenteerd ondersteuning verdient. Dat geldt eveneens voor de verantwoordelijken van de artsensyndicaten, waarvan ik verwacht dat ze de biefstukkenmentaliteit kunnen overstijgen.
Domus Medica – een belangenorganisatie, geen syndicaat – toont zich constructief. Het siert hen. Domus Medica vertegenwoordigt de huisartsen, waarvan het grote merendeel bewust geconventioneerd blijft. Dit mag niet verloren gaan. De eer van het beroep is ermee gemoeid.
Activisme
Als het niet volgens de ordentelijke democratische traditie in de parlementen een oplossing krijgt, moeten we ons in casu als burgers-patiënten behelpen met een oproep aan alle medepatiënten en aan alle geconventioneerde artsen om in een grote en luidruchtige bocht om de gedeconventioneerde artsen te stappen. Tot die node inzien dat ze, hun beroep en deontologie onwaardig, enkel zichzelf dienen. Wie voor de vrije markt kiest mag de mechanismen van die vrije markt ondergaan. Dat zijn bepaald harde wetten.
Willi Huyghe